Varikosel Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Varikosel, testisleri drene eden damarlardaki genişleme durumudur ve erkek infertilitesinin tedavi edilebilir nedenlerinden biridir. Bacaklardaki varislerle benzer bir mekanizmaya sahiptir ve skrotumda damar genişlemeleri olarak kendini gösterir. Bu makalede varikosel ameliyatının ne olduğunu, nasıl yapıldığını, kimlere uygulandığını ve iyileşme sürecini detaylı olarak ele alacağız.
Varikosel Nedir?
Varikosel, testisleri drene eden pampiniform pleksus damarlarının genişlemesidir. Bu damarlar normalden daha geniş ve kıvrımlı hale gelir. Vakaların çoğu sol tarafta görülür çünkü sol testiküler venin anatomik yapısı farklıdır.
Varikosel erkeklerin yaklaşık yüzde 15'inde görülür. İnfertil erkeklerde bu oran yüzde 40'a kadar çıkabilir. Çoğu varikosel belirti vermez ve tesadüfen keşfedilir.
Varikosel Belirtileri
Birçok varikosel asemptomatiktir. Ancak bazı hastalarda belirtiler olabilir. Skrotumda dolgunluk veya ağırlık hissi yaşanabilir. Uzun süre ayakta kalmakla artan, künt bir ağrı olabilir. Skrotumda görünür veya palpabl damar kıvrımları fark edilebilir. Testis boyutunda küçülme, özellikle sol testiste görülebilir.
Neden Ameliyat Gerekir?
Her varikosel ameliyat gerektirmez. Cerrahi tedavi bazı endikasyonlarda önerilir. İnfertilite, varikosel ile birlikte sperm parametrelerinde bozukluk varsa ameliyat düşünülür. Ağrı, konservatif tedaviye yanıt vermeyen ağrı varlığında cerrahi değerlendirilebilir. Testis atrofisi, özellikle ergenlerde testis boyut farkı varsa ameliyat önerilir.
Asemptomatik varikosel ve normal sperm parametreleri olan hastalarda genellikle ameliyat önerilmez.
Ameliyat Öncesi Değerlendirme
Ameliyat öncesi çeşitli değerlendirmeler yapılır. Fizik muayene ile varikosel derecelendirmesi yapılır. Skrotal Doppler ultrason, tanıyı doğrular ve refluyu gösterir. Semen analizi, sperm parametrelerini değerlendirir. Hormonal testler, gerekirse FSH, LH ve testosteron ölçülür.
Cerrahi Teknikler
Varikosel ameliyatı farklı tekniklerle yapılabilir. Mikroskopik subinguinal varikoselektomi, altın standart kabul edilen yöntemdir. Kasık kıvrımının hemen altından küçük bir kesiyle yapılır. Mikroskop kullanılarak arter, lenfatikler ve sinirler korunurken venler bağlanır. Nüks ve komplikasyon oranı en düşük tekniktir.
Laparoskopik varikoselektomi, karın içinden kamera yardımıyla yapılır. Bilateral varikoselde tercih edilebilir. Retroperitoneal yaklaşım sağlar. Açık inguinal veya retroperitoneal yaklaşım, geleneksel yöntemlerdir ve günümüzde daha az tercih edilir.
Mikroskopik Varikoselektomi Aşamaları
Ameliyat genel veya spinal anestezi altında yapılır. Kasık kıvrımının hemen altından 2-3 santimetrelik bir kesi yapılır. Spermatik kord yapıları ortaya konur. Operasyon mikroskobu altında çalışılır.
Testiküler arter tanımlanır ve korunur. Lenfatik damarlar belirlenerek korunur. İnternal spermatik venler tek tek bağlanır ve kesilir. Eksternal spermatik ve gubernaküler venler de değerlendirilir. Katlar anatomik olarak kapatılır.
Ameliyat Süresi ve Hastanede Kalış
Mikroskopik varikoselektomi genellikle 45-90 dakika sürer. Günübirlik cerrahi olarak yapılabilir. Hasta aynı gün veya ertesi gün taburcu olur. Genel anestezi yerine lokal veya spinal anestezi de tercih edilebilir.
Ameliyat Sonrası Dönem
İlk günlerde buz uygulaması şişliği azaltır. Ağrı kesiciler reçete edilir. Sıkı iç çamaşırı veya suspensuar kullanımı rahatlık sağlar. İlk birkaç gün aktivite kısıtlaması önerilir.
Hafif işlere 1 hafta içinde dönülebilir. Ağır kaldırma ve yoğun egzersiz 2-3 hafta ertelenmelidir. Cinsel aktivite 2-3 hafta sonra başlanabilir.
Olası Komplikasyonlar
Varikosel ameliyatı genellikle güvenlidir ancak bazı komplikasyonlar görülebilir. Hidrosel, lenfatik hasar nedeniyle sıvı birikimi olabilir ve oranı mikroskopik cerrahide yüzde 1'in altındadır. Nüks, mikroskopik teknikte yüzde 1-2 civarındadır. Testis atrofisi, arter hasarına bağlı nadir bir komplikasyondur.
Yara enfeksiyonu ve hematom diğer olası komplikasyonlardır.
Başarı Oranları
Varikosel ameliyatı sonrası sperm parametrelerinde iyileşme yüzde 60-80 oranında görülür. Gebelik oranları yüzde 30-50 arasındadır. Ağrı için yapılan ameliyatlarda başarı oranı yüzde 80'in üzerindedir.
İyileşme birkaç ay sürebilir. Sperm analizinin normalleşmesi 3-6 ay alabilir.
Alternatif Tedaviler
Perkütan embolizasyon, minimal invaziv bir alternatiftir. Kasıktan veya boyundan girilerek damarlar tıkanır. Ameliyata göre daha az ağrılıdır ancak nüks oranı biraz daha yüksektir. Bazı vakalarda tercih edilebilir.
Ameliyat Sonrası Takip
Ameliyat sonrası düzenli takip önemlidir. Yara kontrolü için 1-2 hafta içinde kontrol yapılır. Semen analizi 3-6 ay sonra tekrarlanır. Hidrosel açısından fizik muayene yapılır. Gerekirse Doppler ultrason ile değerlendirme yapılır.
Sonuç
Varikosel ameliyatı, infertilite ve ağrı tedavisinde etkili bir yöntemdir. Mikroskopik subinguinal yaklaşım, en düşük komplikasyon oranlarıyla altın standart olarak kabul edilmektedir. Deneyimli ellerde güvenli ve başarılı bir ameliyattır. Varikosel şüphesi veya tanısı olan erkeklerin bir ürolog ile görüşmesi önerilir.